Whatsapp
Randevu
Çocuklarda İçe Basma Nasıl Düzelir? 7 Etkili Yöntem + Yaşa Göre Takip Rehberi
Çocuklarda içe basma nasıl düzelir? İçe basma neden olur, kaç yaşına kadar düzelir, egzersizler işe yarar mı, tabanlık gerekir mi? Çocuk ortopedisi rehberi.
Çocuğunuz yürürken ayakları içeri doğru dönüyor mu? Koşarken daha fazla ayağını içe basıyor, sık sık takılıyor veya yürüyüşü size “garip” mi görünüyor? Endişelenmeyin: çocuklarda içe basma (in-toeing) çocuk ortopedisinde en sık karşılaşılan durumlardan biridir ve çoğu çocukta büyüme ile kendiliğinden düzelme eğilimindedir.
Bu yazıda en çok merak edilen soruya net cevap vereceğiz:
✅ “Çocuklarda içe basma nasıl düzelir?”
Ayrıca şu konuları da detaylı şekilde ele alacağız:
- Çocuklarda içe basma nasıl anlaşılır?
- İçe basma neden olur?
- İçe basma kaç yaşına kadar düzelir?
- İçe basma egzersizleri işe yarar mı?
- İçe basma için ayakkabı / tabanlık gerekli mi?
- Ne zaman çocuk ortopedisine gidilmeli?
- Ameliyat gerekir mi? Hangi şartlarda?
Bu yazı hem ebeveynlerin anlayacağı sade bir dille yazıldı hem de bilimsel gerçeklerle desteklendi.
Çocuklarda İçe Basma Nasıl Anlaşılır?
İçe basma çoğu zaman aileler tarafından ilk yürümeye başlandığında fark edilir. Bazı çocuklarda ise 2–4 yaş arasında belirginleşir ya da büyüdükçe düzelmediği için daha geç dönemde dikkat çeker.
İçe basmanın en sık görülen belirtileri
Aşağıdaki durumlar çocuklarda içe basma ile uyumlu olabilir:
- Ayakların yürürken içeri doğru bakması
- Koşarken içe basmanın daha belirgin hale gelmesi
- Çocuğun sık sık takılması / düşmesi
- “Sakar gibi” yürümesi (özellikle hızlı yürürken)
- Pantolon paçalarının iç tarafının daha çabuk yıpranması
- Ayakkabı tabanının iç kenarından aşınması
📌 Önemli not:
Çocukların büyük bir kısmında içe basma ağrısızdır. Eğer ağrı, topallama, belirgin güçsüzlük gibi bulgular varsa mutlaka ayrıca değerlendirilmelidir.
Çocuklarda İçe Basma Neden Olur?
“Çocuklarda içe basma neden olur?” sorusunun cevabı tek bir nedene bağlı değildir. İçe basma genelde alt ekstremitenin dönme (rotasyon) profilindeki farklılıklardan kaynaklanır.
İçe basmanın en sık 3 nedeni şunlardır:
1) Femoral anteversiyon (kalça kaynaklı içe basma)
Femoral anteversiyon, uyluk kemiğinin (femur) boyun kısmının anatomik açıyla ilişkili bir durumudur. Femoral anteversiyon fazla olduğunda çocuk yürürken kalçasını içe rotasyonda tutar ve bu da dizlerin ve ayakların içe dönük görünmesine neden olur.
✅ Femoral anteversiyonda tipik görünüm:
- Diz kapağı (patella) içe bakar
- Ayak da onu takip ederek içe döner
- Çocuk koşarken içe basma daha belirginleşebilir
- Genellikle ağrısızdır
Kaynak bilgi:
Femoral anteversiyonun bebeklikte ortalama yüksek olduğu, zamanla azaldığı; infantta yaklaşık 40° iken erişkin yaşta ortalama 16° seviyelerine indiği belirtilmektedir.
2) Tibial torsiyon (kaval kemiğinin içe dönüklüğü)
Bazı çocuklarda problem kalçadan değil, diz ile ayak bileği arasındaki kemik olan tibianın “içe dönük” olmasından kaynaklanır. Buna internal tibial torsiyon denir.
✅ Tibial torsiyonda tipik görünüm:
- Diz kapağı genelde daha normal bakar
- Ayak içe döner
- Özellikle küçük yaşta fark edilir (1–3 yaş)
Muayenede doktorunuz “thigh-foot angle (uyluk–ayak açısı)” ölçümü ile bunu değerlendirir.
3) Metatarsus adduktus (ayak ön kısmının içe dönüklüğü)
Bebeklik döneminde sık görülür. Ayak ön tarafı içe kıvrılmış gibidir.
✅ Metatarsus adduktusta tipik görünüm:
- Ayak başparmak tarafı içe doğru kıvrılır
- Genelde doğumdan itibaren vardır
- Esnek ise kendiliğinden düzelme olasılığı yüksektir
İçe basma bazen başka hastalıkların işareti olabilir mi?
Evet. Nadiren de olsa içe basma şu durumlarla ilişkili olabilir:
- Kalıntı çarpık ayak (clubfoot) deformitesi
- Hafif serebral palsi (CP) → içe basma bazen ilk bulgu olabilir
Bu nedenle içe basma değerlendirmesi sadece “ayak” üzerinden değil, çocuğun tüm nörolojik ve kas-iskelet sistemi muayenesini içermelidir.
Çocuklarda İçe Basma Kaç Yaşına Kadar Düzelir?
Bu, ebeveynlerin en çok sorduğu sorudur:
“İçe basma düzelir mi?”
“İçe basma kaç yaşına kadar düzelir?”
Cevap: Çoğu çocukta düzelir. Ancak düzelme hızı altta yatan nedene göre değişir.
Femoral anteversiyonun doğal seyri
Femoral anteversiyon bebeklikte daha fazladır ve büyüme boyunca azalma eğilimindedir. Örneğin:
- 3–12 ay arası ortalama yaklaşık 39°
- 2 yaş civarı 31°
- 10 yaş civarı ortalama 24°
- 14–16 yaş aralığında 16° seviyelerine yaklaşır
Yani femoral anteversiyon birçok çocukta büyüme sürecinde gerileyebilir.
Bu yüzden erken dönemde çoğunlukla takip yeterlidir.
📌 Önemli bir klinik gerçek:
Bazı çocuklarda “içe basma” görünümü, femoral anteversiyon azalmadan da düzelebilir. Bunun nedeni, büyüdükçe tibianın dışa doğru dönmesinin (external tibial torsion) artabilmesidir.
Çocuklarda İçe Basma Nasıl Düzelir?
Şimdi gelelim en önemli kısma:
✅ Çocuklarda içe basma nasıl düzelir?
Burada en doğru yaklaşım şudur:
📌 İçe basmayı “tek bir yöntemle düzeltmek” yerine,
nedene göre planlı takip ve gerekiyorsa tedavi yapılır.
Aşağıdaki 7 etkili yaklaşım, hem ailelerin doğru bilgiye ulaşmasını sağlar hem de gereksiz müdahaleleri önler.
1) Doğru Tanı: İçe Basmanın Tipini Ayırt Etmek
İçe basmanın düzelmesindeki ilk ve en kritik adım:
“Bu içe basma nereden kaynaklanıyor?” sorusunu doğru cevaplamaktır.
Çünkü femoral anteversiyon varsa plan başka, tibial torsiyon varsa plan başka olur.
Doktor muayenesinde neler değerlendirilir?
- Yürüyüş analizi (gait)
- Kalça iç/dış rotasyon açıklığı
- Diz kapağının (patella) yürüyüşteki yönü
- Uyluk–ayak açısı (thigh-foot angle)
- Ayak yapısı ve esneklik (metatarsus adduktus var mı?)
- Nörolojik muayene (kas tonusu, refleksler)
2) Aile Eğitimi ve Doğru Bilgilendirme (En Etkili “Tedavi”)
Birçok çocukta içe basma için en doğru yaklaşım:
✅ aileyi bilgilendirmek ve takip etmektir.
Kaynağa göre femoral anteversiyon nedeniyle içe basan çocuklarda ilk basamak, ebeveynlerin şu konuları anlamasıdır:
- İçe basma çocuklarda sık görülür
- Çoğu zaman büyümeyle düzelir
- Genelde ciddi sonuçlara yol açmaz
- Cerrahi çok nadiren gerekir
Bu noktada ailelerin bilmesi gereken önemli bir şey var:
👉 “Çocuğum içe basıyor” demek her zaman “hastalık” demek değildir.
Bazı durumlar çocuk gelişiminin doğal parçasıdır.
3) Yaşa Göre Takip Planı (İçe Basma Takibi Nasıl Yapılır?)
İçe basma için tek bir takip şeması yoktur. Ama pratik olarak şöyle bir yaklaşım uygulanabilir:
1–2 yaş içe basma
- Tibial torsiyon daha olası
- Metatarsus adduktus eşlik edebilir
- Çoğu çocukta takip yeterli
3–6 yaş içe basma
- Femoral anteversiyon daha sık belirginleşir
- Koşmada artma, sık takılma görülebilir
- Genellikle ağrı yoktur
7 yaş ve sonrası içe basma
- Bir miktar gerileme devam edebilir
- Ancak belirgin fonksiyon kaybı varsa daha yakından izlenir
📌 Bazı çalışmalarda içe basmanın yıllar içinde spontan düzeldiği; uzun takipte çoğu çocukta gerileme olduğu belirtilmiştir.
4) İçe Basma Egzersizleri İşe Yarar mı?
Bu konu çok sık sorulur:
“İçe basma egzersizleri işe yarar mı?”
“Schroth gibi bir yöntem var mı?”
“Evde yaptırabileceğimiz egzersiz var mı?”
Burada önemli bir ayrım var:
Femoral anteversiyon varsa…
Bilimsel kaynaklar femoral anteversiyona bağlı içe basmada:
❌ Egzersizlerin, korselerin, oturuş düzeltmenin içe basmayı belirgin şekilde düzeltmediğini belirtmektedir.
Yani “femoral anteversiyon kaynaklı içe basma” için egzersizler mucize yaratmaz.
✅ Ama şu açıdan fayda sağlar:
- Dengeyi artırır
- Çocuğun “takılıp düşmesini” azaltabilir
- Kalça çevresi kaslarını güçlendirir
- Koordinasyonu geliştirir
Evde uygulanabilecek destekleyici egzersizler
(Bunlar “kemik açısını değiştirmek” için değil, yürüyüş kalitesini artırmak içindir.)
1) Denge egzersizleri
- Tek ayak üzerinde durma (10–20 sn)
- Denge tahtası / yumuşak zemin üzerinde durma
2) Kalça dış rotatör ve abduktor güçlendirme
- Yan yatışta bacak kaldırma
- Mini bant ile “crab walk”
3) Core stabilizasyon
- Köprü (bridge)
- Plank (yaşa uygun kısa süreli)
4) Koordinasyon oyunları
- Sek sek
- Top yakalama – tek ayak dengede
📌 Eğer çocukta nörolojik hastalık şüphesi veya belirgin motor gecikme varsa egzersiz mutlaka fizyoterapist planı ile yapılmalıdır.
5) İçe Basma İçin Ayakkabı ve Tabanlık Gerekli mi?
En çok yapılan yanlışlardan biri şudur:
İçe basma gören aile hemen “ortopedik ayakkabı” arar.
Peki gerçek ne?
“Ortopedik ayakkabı içe basmayı düzeltir mi?”
Çoğu vakada: Hayır.
Femoral anteversiyon gibi kemik rotasyon kaynaklı içe basmada ayakkabının etkisi sınırlıdır.
Bazı konservatif yöntemlerin faydasının olmadığı, hatta bazı komplikasyonların bildirildiği belirtilmiştir.
Tabanlık ne zaman işe yarar?
Tabanlık, içe basmayı “kökten düzeltmek” için değil; eşlik eden sorunlarda fayda için kullanılır:
✅ Düz taban + çabuk yorulma + ayak ağrısı varsa
✅ Ayak basma paterni çok bozuksa
✅ Spor yapan çocukta dengeyi artırmak gerekiyorsa
📌 Yani tabanlık bazı çocuklarda konfor ve stabilite sağlar ama “içe basmayı kesin düzeltir” demek doğru değildir.
6) Ne Zaman Çocuk Ortopedisine Gitmeli?
İçe basma çoğu zaman masumdur ama bazı durumlarda mutlaka doktora gitmek gerekir.
Aşağıdaki bulgulardan biri varsa değerlendirme önerilir:
Kırmızı bayraklar (acil olmasa da mutlaka muayene gerekir)
- Şiddetli sık düşme
- Belirgin topallama
- Tek taraflı içe basmanın çok baskın olması
- Ağrı (kalça, diz veya ayakta)
- Ailede nörolojik hastalık öyküsü
- Kas tonusunda artış (sertlik), dengesizlik
- Gelişim basamaklarında gecikme
Ayrıca doktor muayenesinde içe basmanın ayırıcı tanısında:
- Femoral anteversiyon
- Tibial torsiyon
- Metatarsus adduktus
dışında, kulüp ayak kalıntısı veya hafif serebral palsi gibi durumlar da düşünülmelidir.
Prof. Dr. Yalkın Çamurcu’ya randevu almak için tıklayınız
7) İçe Basma Ameliyat Gerektirir mi?
Bu soru aileleri en çok korkutan sorudur.
Cevap net: Çok büyük çoğunlukta ameliyat gerekmez.
Özellikle femoral anteversiyon kaynaklı içe basmada cerrahi nadirdir.
Kaynakta açık şekilde belirtiliyor:
- İçe basmanın çoğu çocukta zamanla düzeldiği,
- Egzersiz/brace gibi yöntemlerin etkili olmadığı,
- Cerrahinin ise çok nadiren gerektiği ifade ediliyor.
Cerrahi hangi şartlarda gündeme gelir?
Bazı ortopedik otoriteler ameliyatı “seçilmiş ağır vakalarda” önerir.
Örneğin Staheli’nin önerdiği kriterler arasında şunlar yer alır:
- Çocuğun 8 yaşından büyük olması
- Şekil bozukluğunun belirgin kozmetik/fonksiyonel sorun yapması
- Anteversiyonun çok yüksek olması (örn. >50°)
- Kalça iç rotasyonunun çok fazla, dış rotasyonun çok kısıtlı olması
- Ailenin riskleri bilerek kabul etmesi
Ameliyatın riskleri var mı?
Evet. Cerrahinin komplikasyon oranları da az değildir.
Kaynaklarda, derotasyon osteotomisi yapılan olgularda:
- Komplikasyon oranlarının rapor edildiği,
- Enfeksiyon, kırık, uygunsuz düzeltme gibi ciddi sorunların olabildiği,
- Bu yüzden “otherwise healthy children” için nadiren önerildiği vurgulanır.
Çocuklarda İçe Basma Hakkında En Sık Sorulan Sorular (SSS)
Çocuk içe basıyor ne yapmalıyım?
İlk adım panik yapmak değil; sebebin femoral anteversiyon mu tibial torsiyon mu olduğunun anlaşılmasıdır. Çoğu çocukta takip yeterlidir.
İçe basma kendiliğinden düzelir mi?
Evet, çoğu çocukta büyüme ile düzelir. Özellikle femoral anteversiyonun yaşla azalma eğilimi vardır.
İçe basma kaç yaşına kadar düzelir?
Vakaya göre değişir. Pek çok çocukta 6–8 yaşa kadar belirgin düzelme görülür. Bazılarında daha uzun sürebilir.
İçe basma tehlikeli mi?
Çoğu durumda tehlikeli değildir. Genellikle ağrısızdır.
Ama ağrı-topallama-nörolojik bulgu varsa değerlendirilmelidir.
İçe basma spor yapmayı etkiler mi?
Çoğu çocuk spor yapabilir. Bazı çocuklarda denge-koordinasyon zayıfsa destekleyici egzersiz yararlı olur.
Sonuç: Çocuklarda İçe Basma Nasıl Düzelir?
Özetle:
✅ Çocuklarda içe basma nasıl düzelir?
- Önce doğru teşhis konur (kalça mı tibia mı ayak mı?)
- Çoğu çocukta zamanla kendiliğinden düzelme beklenir
- Gereksiz ayakkabı/aparat uygulamalarından kaçınılır
- Takılma-düşme varsa denge ve güçlendirme çalışmaları yapılabilir
- Ağrı, topallama veya nörolojik bulgu varsa mutlaka çocuk ortopedisi değerlendirmesi gerekir
- Ameliyat çok nadirdir ve seçilmiş ağır vakalara ayrılmıştır
Diğer yazılarımız için tıklayınız