Kalça Artroskopisi

Kalça Artroskopisi

Kalça Artroskopisi Nedir? Kalça Ağrısı Tedavisinde Kalça Artroskopisinin Önemi Nedir?

Kalça Eklemi Anatomisi

Kalça eklemi geniş hareket açıklığı ile oturma, kalkma, yürüme ve koşma gibi günlük aktivitelerde gövde ve bacaklar arasındaki hareketi sağlayan ayrıca spor aktivitelerinde de sürekli aktif olan top-yuva şekilli bir eklemdir.

Eklemler iki kemik arasında bulunan ve kasların kasılması ile hareket eden iki kıkırdak yüzeyin birbirine sürtündüğü yapılardır. Kalça eklemi, anatomik olarak pelvis yani leğen kemiği ile femur yani uyluk kemiğinin arasındaki hareketi sağlayan eklemdir.

Kalça Eklemi Ağrısı

Kalça eklemi ağrısı yakın komşuluğu sebebiyle iç organlar kaynaklı ve bel bölgesi kaynaklı ağrılarla çoğu zaman karışabilmektedir. Kalça eklemi ağrısının yeri, eklemdeki ağrının niteliği, kalça ağrısının zamanı, kalça ağrının süresi, kalçada ağrıyı tetikleyen veya azaltan hareketler mutlaka hastanın öyküsünde sorgulanmalıdır. Muayenede; kalça eklem hareketleriyle kalçadaki ağrının artış göstermesi, kalçada sıkışmayı arttırıcı hareketlerle kasık bölgesinde veya kalça arkasında ağrı oluşması ve kalça ekleminde hareket kısıtlılığı çoğu zaman bize kas iskelet sistemi kaynaklı bir ağrıyı düşündürmektedir. Fakat benzer şekilde başka bir alt karın bölgesi organ patolojisi olan bir hastada da kalça eklemi hareketi ile ağrının artabileceği unutulmamalıdır.

Kalça eklemi ağrısının zamanı da hastanın hikayesinde çok önemlidir. Gece uykuda olan kalça ağrısı kas iskelet sistemi hastalıkları için kırmızı bayrak olup mutlaka Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı muayenesi sonrası görüntüleme ile araştırılması gereklidir. Kalça bölgesindeki ağrının bele vurması genelde bel fıtığını akla getirirken, kalçadaki ağrının diz bölgesinde hissedilmesi de sık görülen bir durumdur. Bu nedenle diz ve uyluk bölgesinde ağrısı olan veya bel ağrısı olan hastaların kalça ekleminin de değerlendirilmesi çok önemlidir. Kalça bölgesindeki ağrının kasığa vurması genelde kalça eklemini ilgilendiren bir durumu işaret etse de, alt karın kaynaklı bir iç organ ağrısı olabileceği de unutulmamalıdır.

Kalça ağrısı yaşayan bir hastanın hangi bölüme başvurması gerektiği sorusunun cevabı, kas-iskelet sistemi hastalıklarıyla ilgilenen Ortopedi ve Travmatoloji bölümüdür. Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı hastanın ilk değerlendirmesini yaptıktan sonra gerekli tetkikleri ister ve tanıyı koyarak tedaviyi düzenler. Eğer Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı kalça eklemi ağrısının nedenini kas-iskelet sistemi kaynaklı olmayan bir duruma bağlarsa hastayı bu konuda bilgilendirip ilgili branşa yönlendirebilir.

Kalça Ağrısının Nedenleri

Kalça ağrısının nedenleri kemik ve eklem kıkırdağından kaynaklanabileceği gibi kaslarla ve bağlarla ilgili de olabilmektedir. Kalça ağrısının nedenleri kemiksel bir şekil bozukluğu, kemikte travma olmadan zorlanmaya bağlı ortaya çıkabilen bir stres kırığı, kemikte bir kitle veya kemiğin yapısında bozulmaya yol açan bir sistemik veya lokal hastalık olabilir. Kalça ağrısının nedenieklem kıkırdağının hasarlanması (kalça eklemi kireçlenmesi – koksartroz). Kalça ağrısının nedenleri kas doku ve bağ dokuyu ilgilendiren zorlanmaya bağlı zorlanmaya bağlı olabilmektedir. Ayrıca kalça ağrısının nedeni komşu iç organlardan kaynaklanan hastalığın sonucu olabilmektedir.

Kalça Artroskopisi Nedir?

Kalça artroskopisi yani artroskopinin genel halk arasında tanımlanan adı olan kalçanın kapalı ameliyatı, kalça eklemine optik kamera ve el aletleriyle sadece aletlerin gireceği miktarda ufak kesilerle ulaşarak kalça eklemindeki hastalıkların tespitine ve tedavisine yönelik yapılan işlemin genel adıdır. Kalça eklemi artroskopisi, kalça eklemini ilgilendiren hastalıkların tanı ve tedavisinde geçtiğimiz son 25-30 yıldır yıllara göre artış gösteren bir ameliyat olup özellikle geçtiğimiz son 10 yılda teknolojinin gelişmesine paralel olarak kalça artroskopisinin uygulama alanı artış göstermiştir. Kalça artroskopisi ameliyatı ile kalça eklem koruyucu cerrahiler yapılarak kalça eklemi kıkırdağında dejenerasyon yani koksartroz gelişmeden eklem kaynaklı hastalıklar tedavi edilebilmektedir.

Kalça Artroskopisi Ameliyatı

Kalça artroskopisi ameliyatı, ameliyathanede özel ekipmanlarla uygulanan bir cerrahi işlem olduğu için sadece belirli merkezlerde deneyimli cerrahlar tarafından icra edilebilmektedir. Kalça artroskopisi ameliyatı sırasında traksiyon cihazı denilen, bacağı çeken özel bir ekipman yardımıyla ayaktan bacağa bir çekme kuvveti uygulanarak kalça eklem aralığı açılır. Kalça eklemi, vücudumudaki diğer oynar eklemlere kıyasla daha derin yerleşimli bir eklem olduğu için özel ekipmanlar ve özel cerrahi aletlere ihtiyaç vardır.

Kalça artroskopisi ameliyatı spesifik yani kendine has özellikleri olan bir cerrahi işlem olduğu için kalça artroskopisi yapan doktorların sayısı da diz ve omuz artroskopisi gibi sık yapılan ameliyatları yapan doktorlara göre daha azdır. Kalça artroskopisi ameliyatı öğrenme süresi ve tecrübe kazanma süresi uzun süren bir işlem olduğu için ve yurtdışında ve ülkemizde sadece bu cerrahi işlemi uygulayabilen ve çok fazla sayıda yapma şansına sahip olan belirli hastanelerde belirli cerrahlar tarafından uygulanmaktadır. Bu nedenle kalça eklemi hastalığı için kalça artroskopisi ameliyatı gereken hastalar kalça artroskopisi yapan doktorlara yönlendirilmelidir.

Kalça artroskopisi ameliyatı en sık kalça sıkışma sendromu tanılı hastalara uygulanmaktadır. Kalça sıkışması sendromu, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile tanısı koyulan kalça eklemi ağrısı yapan kalça ekleminin sık görülen bir hastalığıdır. Kalça sıkışma sendromu belirtileri; fiziksel aktivite ile artış gösteren kalça eklemi ağrısı, kalça eklem hareket açıklığında kısıtlanma ve günlük aktivite ile bile kalçada sıkışma kramp tarzı ağrı hissedilmesi şeklinde özetlenebilir. Kalça sıkışma sendromu, ameliyat dışı tedavilerden sonuç alınamadığı takdirde kalça artroskopisi ameliyatı ile tedavi edilebilen ve sık rastlanan bir durumdur. Kalça sıkışma sendromu uyluk kemiğinden kaynaklanan kemiksel çıkıntı şeklinde görülen Cam tipi veya leğen kemiğinin kalça eklemini oluşturan yuvasından (asetabulum) kaynaklanan kemik çıkıntı ile seyreden Pincer tipi olmak üzere 2 tipte görülebilir (Şekil 1 ve Şekil 2).

Şekil 1. Cam tipi kalça eklemi sıkışma sendromunda uyluk kemiğinde görülen tabanca kabzası görünümü.

Şekil 2. Pincer tipi kalça eklemi sıkışma sendromunun ameliyat esnasında törpüleme öncesinde ve törpüleme sonrasında röntgen görünümü.

Kalça sıkışma sendromu sebebiyle sürekli açınan kalça ekleminde zaman içinde labrum (kalça eklemini çevreleyen kıkırdak yapı) yırtığı gelişmekte ve hastanın şikayetlerin süresi ve sıklığı artmaktadır. Kalça labrum yırtığının cerrahi tedavisi kalça artroskopisi ile yapılmaktadır, yırtılan veya aşınan labrum tamir edilmekte, takılma yapılan kısmı tıraşlanmakta veya labrum yerine yeniden labrum oluşturulabilmektedir (labrum rekonstrüksiyonu). Kalça labrum yırtığının cerrahi onarımı kalça artroskopisi ile ufak cerrahi kesilerle uygulanabilmekte ve kalça eklemi biyomekaniğinde çok önemli rolü olan kalça eklemi labrum dokusu korunarak kalça ekleminin erken dejenerasyonu engellenebilmektedir (Şekil 3).

Şekil 3. Kalça artroskopisi ameliyatında görülen dejenerasyona uğramış labrumun artroskopik kameradan görünümü.

Kalça Artroskopisi Ameliyatı Sonrası

Kalça artroskopisi ameliyatından sonra hastalar tıbbi durumlarına göre ameliyat oldukları gün hastanede yatarak takip edilebilir veya hasta aynı gün evine gönderilebilir. Kalça artroskopisi ameliyatı açık kalça eklemi cerrahisine göre daha ufak cilt kesileriyle uygulanabildiği için kalça artroskopisi olan hastaların ameliyattan sonra ağrısı açık cerrahiye kıyasla çok azdır ve ayrıca hastanın günlük aktivitelere dönme süresi daha kısadır. Kalça eklem hareketleri egzersizlerine kalça artroskopi ameliyatı sonrası hemen başlanmalıdır. Ameliyat edilen tarafa yük verme bir süre kısmi yük verme veya hiç yük vermeme şeklinde kısıtlanabilir. Cerrahın uygun gördüğü süre tam yük verme kısıtlaması sona erdikten sonra hastalar eski fonksiyonlarına geri dönebilir ve işe dönüş yapabilmektedir.

Kalça Artroskopisi Ameliyatı İyileşme Süreci

Kalçadaki eklemindeki dejenerasyonun yani hasarlanmanın düzeyi ile ameliyat sonrası iyileşme doğrudan bağlantılıdır. Hastaya ait bazı durumlarda kalça artroskopisi sonrası iyileşmede etkilidir. Tütün kullanımı, ilerlemiş yaş ve artmış vücut kitle indeksi yani aşırı kilo kalça artroskopisi ameliyatı sonrası sonuçları ve iyileşmeyi doğrudan negatif etkileyen faktörlerdir. Genç veya orta yaşlı olup kalça eklemi ağrısı ile başvuran hastada yapılan fizik muayene ve radyolojik görüntüleme sonrası kalça sıkışma sendromu ve buna ek olarak labrum yırtığı tespit edildiğinde hastalığın ciddiyetine göre önce egzersiz ve medikal tedavi uygulanabilir. Eğer medikal tedaviden sonuç alınamazsa kalça artroskopisi ameliyatı tedavide uygulanmaktadır.